ویكتور هوگو در مورد نترادم گفته است: هر تصویر و هر سنگ این بنای تاریخی تنها صفحهای از تاریخ این كشور نیست بلكه سرگذشت دانش و هنر و... این كشور است، زمان معمار این بنا و مردم سازنده آن هستند.
كلیسای نتردام كه «بانوی پاریس» نام دارد، یكی از بهترین نمونههای سبك گوتیك محسوب میشود این كلیسا در مكانی قرار دارد كه پیش از این رومیها در آن معبدی برای پرستش ژوپیتر ساخته بودند.
موریس دی سولی، اسقف پاریس تصمیم به ساخت كلیسایی برای جمعیت رو به افزایش شهر پاریس كرد. با وجود آن كه ساخت این كلیسا از سال 1163 شروع شد ولی تا 180 سال بعد یعنی سال 1345 كار آن به اتمام نرسید. این بنا كه در عصر بیسوادی مردم ساخته شد، بازگو كننده داستانهایی از انجیل در آستانه ورودی، نقاشیها و شیشههای رنگی است.
ظاهر درون این بنا در اواسط قرن سیزدهم تغییر شكل پیدا كرد، پنجرههای كوچك دیوار خارجی كلیسا كه معرف اوایل سبك گوتیك بود جای خودشان را به پنجرههای بزرگ دادند كه موجب حذف ایوان باریك درون كلیسا شد. در آغاز محوطه داخلی كلیسا 4 طبقه داشت و ایوان آن نیز یك مدخل ورودی بزرگ دایرهای شكل بود. نمای خارجی این بنا سبك گوتیك داشت.
كلیسای نتردام تاریخ پرفراز و نشیبی را از سر گذرانده است. سربازانی كه درگیر جنگ صلیبی بودند پیش از رفتن به میدان جنگ در این مكان دعا میكردند و موسیقی چندآوایی در این كلیسا شكل گرفت. در طول انقلاب فرانسه، كلیسای نتردام هم همچون دیگر كلیساهای فرانسه غارت شد، اشیای باارزش كلیساهای دیگر هم نابود شدند یا به تاراج رفتند تنها ناقوسهای بزرگ از خطر ذوب شدن در امان ماندند، در طول انقلاب فرانسه از محوطه داخلی كلیسا برای انبار غذا استفاده میشد.
در همین مكان بود كه ناپلئون بر اولویت دولت بر كلیسا تاكید كرد و به عنوان امپراتور فرانسه تاجگذاری كرد و جوزفین را ملكه خود خواند.
در طول قرن نوزدهم نویسنده مشهور ویكتور هوگو و هنرمندانی چون اینگرس توجه همكاران را به ارزش هنری این بنا و وضعیت اسفباری كه در آن قرار داشت جلب كردند. در قرن نوزدهم ارزش این بنای تاریخی بیشتر مورد توجه قرار گرفت در قرن هجدهم حتی شیشههای رنگی منقوش این كلیسا با شیشههای معمولی عوض شدند.
بازسازی این كلیسا كه از سال 1844 شروع شد 23 سال به طول انجامید در طول حكومت انقلابی مستقر در پاریس (از 18 تا 21 مارس 1871) این كلیسا به آتش كشیده شد، به هر حال آن چه امروز نظر همگان را به سوی نتردام جلب میكند، هنر به كار رفته در این كلیساست و نه تاریخچه آن.
فضای درونی نتردام با ستونهای بلند و سبك خاصی كه در آن به كار رفته بسیار منحصر به فرد است حضور 6000 نفر را برای عبارت در خود دارد.